Hệ điều hành Ubuntu là một trong những bản Linux khá thông dụng. Trên Windows có khá nhiều công cụ hỗ trợ việc điều khiển, quản trị Ubuntu thông qua mạng. Việc sử dụng các công cụ trên hệ điều hành Windows sẽ giúp người quản trị thao tác dễ dàng hơn, hiệu quả hơn mà không cần phải ngồi trực tiếp tại Ubuntu. Trong bài viết này sẽ hướng dẫn các công cụ kết nối đến Ubuntu để có thể thực hiện các lệnh (telnet/ssh), truyền file đến Ubuntu (sftp), kết nối đến giao diện đồ họa của Ubuntu. Do mỗi công cụ cũng có khá nhiều tính năng và có nhiều khái niệm liên quan đến Linux đến trong bài viết này sẽ hướng dẫn cách thực hiện đơn giản nhất. Các công cụ được giới thiệu: – Phần mềm thương mại Xmanager Enterprise (phiên bản 3) với các công cụ Xshell, Xftp, Xmanager. Đây là một bộ công cụ đầy đủ và hoàn chỉnh trong việc kết nối đến hệ điều hành Linux, Solaris để điều khiển và quản trị. – Phần mềm miễn phí: Putty, WinSCP, Nomachine NX Free. Mỗi công cụ miễn phí này có những tính năng riêng, nếu tính cả 3 công cụ thì các chức năng chính cũng có thể so sánh được với Xmanager Enterprise.
 |
Download
Xmanager Enterprise: http://www.netsarang.com/download/main.html
WinSCP bản portable: http://portableapps.com/apps/internet/winscp_portable
Putty: http://portableapps.com/apps/internet/putty_portable
NX Client cho Ubuntu: http://64.34.161.181/download/3.2.0/Legacy/nxclient_3.2.0-10_i386.deb
NX Node cho Ubuntu: http://64.34.161.181/download/3.2.0/Legacy/nxnode_3.2.0-6_i386.deb
NX Server cho Ubuntu:http://64.34.161.181/download/3.2.0/Legacy/FE/nxserver_3.2.0-8_i386.deb
NX Client cho Windows:http://64.34.161.181/download/3.2.0/Windows/nxclient-3.2.0-10.exe
1. Kết nối đến cừa sổ lệnh với giao thức SSH:
-OpenSSH là gói phần mềm bao gồm các công cụ như: ssh, sshd, scp, … Trên Ubuntu sẽ được cài đặt gói phần mềm này. Khi đó trên Windows chỉ cần công cụ hỗ trợ ssh như Putty, Xshell là có thể kết nối đến Ubuntu để thực hiện các lệnh trên đó.
a. Cài đặt Openssh trên Ubuntu Gói phần mềm openssh thường được lựa chọn ngầm định khi cài hệ điều hành Ubuntu Server. Đối với bản Ubuntu Desktop, gói phần mềm này không được chọn cài ngầm định. Trên Ubuntu Desktop có thể cài đặt openssh theo một trong hai cách sau:
- Cài qua dòng lệnh:
trên cừa sổ Terminal của Ubuntu, gõ lệnh sau:
sudo apt-get install openssh-server sudo apt-get install openssh-client
- sử dụng công cụ Synaptic Package Manager: click menu System -> Administration -> Synaptic Package Manager. Trên giao diện của công cụ Synaptic Package Manager, search với từ khóa là openssh, sau đó chọn 2 gói openssh-client và openssh-server, sau đó tiến hành cài đặt.
 |
| Cài đặt openssh trên Ubuntu với công cụ Synaptic Package Manager |
b. Công cụ Xshell trên Windows Trên Windows, click Start -> Programs -> Xmanager Enterprise -> Xshell. Giao diện của Xshell như hình sau:
 |
| Giao diện Xshell – Hộp thoại New Session Properties |
Trên giao diện Xshell, để tạo một kết nối đến Ubuntu đã cài openssh, click vào biểu tượng New (hoặc lựa chọn menu File -> New), xuất hiện hộp thoại New Session Properties. Trên hộp thoại này, mục General gõ tên session vào ô Name, IP vào ô Host và chọn Protocol là SSH. Sau đó click chuột vào mục Authentication.
 |
| Hộp thoại New Session Properties – Authentication |
Trong mục Authentication, chọn Method là Password, sau đó nhập username/password để đăng nhập Ubuntu. Click nút OK để kết thúc việc tạo một session mới. Khi đó sẽ xuất hiện hộp thoại Sessions có lưu các thông tin về các session đã được tạo.
 |
| Hộp thoại Sessions của Xshell |
Trên hộp thoại Sessions, lựa chọn session cần thiết, sau đó click nút Connect. Khi đó Xshell sẽ kết nối đến Ubuntu có địa chỉ IP trên. Sẽ xuất hiện hộp thoại SSH Security Warning như hình dưới.
 |
| Hộp thoại SSH Security Warning |
Trên hộp thoại SSH Security Warning, click nút Accept & Save để lưu lại host key xác thực việc kết nối. Quá trình kết nối thành công, trên cừa sổ của Xshell sẽ có thể gõ các lệnh trên Ubuntu đó.
 |
| Xshell – Kết nối thành công đến một Linux Server |
Chú ý: Công cụ Xshell cho phép chạy một số chương trình có giao diện đồ họa của Ubuntu trên Windows thông qua X11 Forwarding. Tại cừa sổ lệnh, có thể gõ lệnh để chạy chương trình này. Ví dụ có thể chạy các chương trình như gedit, gnome-commander. Tính năng này cũng hỗ trợ người dùng thuận tiện hơn khi điều khiển, quản trị.
 |
| Gnome Commander hiển thị trên Windows thông qua Xshell |
c. Công cụ Putty trên Windows So với Xshell thì công cụ Putty là công cụ gọn nhẹ, miễn phí và chỉ bao gồm 1 file chạy duy nhất. Chạy chương trình Putty, xuất hiện hộp thoại Putty Configuration:
 |
| Hộp thoại Putty Configuration |
Trên hộp thoại Putty Configuration, mục Session, nhập các giá trị:
- Host Name (or IP address): Nhập IP của Ubuntu.
- Connection type: Chọn giao thức SSH.
- Saved Session: Nhập tên của Session kết nối. Để dễ nhớ, có thể sử dụng tên session là địa chỉ IP của máy kết nối đến. Sau khi nhập tên session, nhắp nút Save để lưu lại thông tin về session đó. Xuất hiện cừa sổ lệnh yêu cầu lần lượt xác nhận:
- login as: user name trên máy Linux.
- Password: mật khẩu tương ứng. Sau khi xác nhận các thông tin trên, Putty sẽ login vào Ubuntu và xuất hiện cừa sổ lệnh cho phép thực hiện các lệnh trên Ubuntu.
 |
| Cừa sổ lệnh của Putty |
2. Truyền file qua giao thức SFTP Gói phần mềm openssh cũng hỗ trợ giao thức sftp nên có thể dùng các công cụ có hỗ trợ sftp để truyền file giữa Windows và Ubuntu.
a. Công cụ Xftp trên Windows Click Start -> Programs -> Xmanager Enterprise -> Xftp để chạy Xftp. Trên giao diện của Xftp, click biểu tượng New (hoặc chọn menu File -> New). Xuất hiện hộp thoại New Session Properties.
 |
| Giao diện Xftp – Hộp thoại New Session Properties |
Trên hộp thoại New Session Properties, nhập các thông số:
- Name: Tên của session Xftp.
- Host: IP của Ubuntu. – Protocol: Chọn SFTP.
- Port Number: 22 (port ngầm định của SFTP)
- Method: Chọn Password.
- User Name/Password: Tên/ Mật khẩu người dùng để đăng nhập Ubuntu. Sau khi xác nhận các thông số, click nút OK để kết thúc việc tạo session mới. Xuất hiện hộp thoại Sessions.
 |
| Hộp thoại Session của Xftp |
Trên hộp thoại Sessions, lựa chọn session cần thiết, sau đó click nút Connect. Khi đó Xftp sẽ kết nối đến Ubuntu có IP trên.
 |
| Upload files với Xftp |
Sau khi kết nối thành công, để upload file lên Linux, trên case bên trái, chọn các folder, file. Trên menu chuột phải lựa chọn Upload. Để download file từ Ubuntu, chọn file cần thiết, trên menu chuột phải lựa chọn Download.
b. WinSCP So với Xftp thì WinSCP có giao diện thân thiện với 2 panel và có nhiều tính năng dạng như Total Commander – chương trình quản lý file quen thuộc trên Windows. Khi chạy WinSCP lần đầu tiên, sẽ xuất hiện hộp thoại New Session của WinSCP Login.
 |
| Hộp thoại WinSCP Login – New Session |
Trên hộp thoại WinSCP Login, xác nhận các thông số:
- Host name: Địa chỉ IP của Ubuntu.
- Port number: 22. Giá trị này phụ thuộc vào File Protocol.
- User name / Password: Tên/Mật khẩu người dùng để đăng nhập vào Ubuntu.
- File Protocol: SFTP. Cổng ngầm định cho giao thức SFTP là 22. Sau khi xác nhận các thông số trên, click nút Save để lưu lại session này. Xuất hiện hộp thoại WinSCP với các session đã được tạo.
 |
| Hộp thoại WinSCP Login |
Trên hộp thoại WinSCP Login, chú ý đến các nút New, Edit,.. để thêm mới, chỉnh sửa các session. Chọn session cần thiết, sau đó click nút Login để đăng nhập vào Ubuntu. Quá trình kết nối thành công sẽ xuất hiện giao diện chính của WinSCP với 2 panel: Panel bên trái là các ổ đĩa trên máy Windows, panel bên phải là thư mục ngầm định ứng với user trên Ubuntu.
 |
| Giao diện WinSCP |
WinSCP có các tính năng chính như F4-Edit, F5-Copy, F6-Move, F7-Create Directory,… khá giống Total Commander. Chú ý: – Việc upload, download các file từ Linux sang Windows hoặc ngược lại cũng phụ thuộc vào quyền của tài khoản người dùng đang được sử dụng. Khi sử dụng tài khoản root mới có đầy đủ các quyền. – WinSCP có thể sử dụng để chỉnh sửa các file cấu hình trên Linux khá thuận tiện. Trên panel bên phải của máy Ubuntu, chọn file cần chỉnh sửa, sau đó bấm phím F4
3. Kết nối đến giao diện đồ họa của Ubuntu
a. Xmanager Xmanager hỗ trợ giao thức XDMCP. Để sử dụng được Xmanager, trên Ubuntu cần phải cấu hình XDMCP. Ubuntu ngầm định sử dụng dùng giao diện đồ họa là GNOME nên cần phải edit file cấu hình /etc/gdm/gdm.conf, tìm mục [xdmcp] và thay giá trị Enable=false thành Enable=true. Có 2 cách để thực hiện như sau:
- Trên cừa sổ lệnh của Ubuntu, sử dụng lệnh: sudo gedit /etc/gdm/gdm.conf. Lệnh này sẽ chạy chương trinh gedit để chỉnh sửa file gdm.conf.
- Trên Windows, có thể sử dụng công cụ WinSCP để kết nối đến Ubuntu thông qua tài khoản root. Tìm đến file /etc/gdm/gdm.conf, sau đó ấn phím F4 để edit file này.
 |
| Edit file /etc/gdm/gdm.conf với WinSCP |
Sau khi thay đổi giá trị Enable=true, khởi động lại Ubuntu. Khi đó có thể chạy Xmanager trên Windows để kết nối đến. Click Start -> Programs -> Xmanager Enterprise 3 -> Xbrowser. Xuất hiện chương trình Xbrowser như hình dưới.
 |
| Giao diện Xbrowser |
Trên giao diện Xbrowser, chọn mục XDMCP, sẽ xuất hiện các máy trong mạng đã bật tính năng XDMCP. Nhắp đúp vào máy cần kết nối. Khi đó sẽ xuất hiện màn hình đăng nhập Ubuntu:
 |
| XDMCP login |
Trên màn hình đăng nhập, nhập các thông tin username/password sau đó click nút OK để đăng nhập vào giao diện đồ họa của Ubuntu.
b. Nomachine NX Free Nomachine NX là công cụ hỗ trợ người quản trị hệ thống Linux có thể kết nối đến giao diện đồ họa của Linux Server từ một máy khác sử dụng Windows. Phiên bản miễn phí Nomachine NX Free có 2 thành phần, thành phần trên server gồm các gói NX Server, NX Client, NX Node được cài trên Linux (hoặc Solaris), phần client là gói NX Client được cài trên Windows. sử dụng chương trình WinSCP (hoặc Xftp) để copy các file .deb lên trên Ubuntu. Sau khi copy, từ Windows sử dụng Putty (hoặc Xshell) để kết nối đến Ubuntu và thực hiện các lệnh sau: sudo dpkg -i nxclient_3.2.0-10_i386.deb sudo dpkg -i nxnode_3.2.0-6_i386.deb sudo dpkg -i nxserver_3.2.0-8_i386.deb Trên Windows, cài bản NX Client for Windows. Để tạo một session kết nối đến Ubuntu, trên Windows click Start->Programs-> NX Client for Windows -> NX Connection Wizard. Dưới đây là bước chính của NX Connection Wizard:
 |
| NX Connection Wizard – Session |
Trong mục Session của NX Connection Wizard, cần nhập các thông tin sau: • Session: Tên kết nối đến Server cài NX Server. Có thể đặt tên theo địa chỉ IP. • Host: địa chỉ IP của Server Ubuntu cài NX Server. • Post: giữ nguyên giá trị 22.
 |
| NX Connection Wizard – Desktop |
Trong mục Desktop của NX Connection Wizard, chọn Unix và giao diện đồ họa của Ubuntu là GNOME. Tùy theo giao diện đồ họa được cài, có thể chọn KDE, XDM, CDE,…
 |
| NX Login |
Sau khi kết thúc việc tạo session mới, xuất hiện hộp thoại NX Login. Trên hộp thoại này, nhập các thông tin về user/password vào các ô tương ứng. Chú ý mục session để chọn đúng Server cần kết nối, sau đó nhắp nút Login. Để thay đổi các cấu hình của một session, trên hộp thoại NX Login, chọn session đó và click nút Configure.
 |
| NX Client trên Windows kết nối đến Ubuntu |
Nomachine NX có tính năng NX Session Administrator để quản lý các session đang được kết nối. Trên đây là các tính năng chính của các chương trình. Hy vọng bài viết sẽ hỗ trợ người đọc thực hiện được việc quản trị Ubuntu từ xa trên máy Windows. Bài viết trên hướng dẫn cụ thể việc kết nối đến Ubuntu, tuy nhiên cũng có thể sử dụng các chương trình trên để kết nối đến các bản Linux khác.
